Γενικά

Λιθόσφαιρα

Η Λιθόσφαιρα της Γης, είναι το εξωτερικό στρώμα του πλανήτη και αποτελεί το τμήμα που βρίσκονται οι τεκτονικές πλάκες. Εκτείνεται από την επιφάνεια της Γης, διαπερνά τον φλοιό και φθάνει μέχρι το ανώτερο τμήμα του μανδύα. Τα βουνά και οι λόφοι που μας περιβάλλουν προέρχονται από την Λιθόσφαιρα.

 

Τα τμήματα των λιθοσφαιρικών πλακών που τοποθετούνται τεκτονικά σε ηπειρωτικά περιθώρια, μέσα στους ωκεανούς, ονομάζονται «οφιόλιθοι», λόγω της όψης τους που θυμίζει δέρμα φιδιού.

 

Το 1938, ο Γάλλος καθηγητής Jan Brunn, τράβηξε μια ιστορική φωτογραφία με τους οφιόλιθους του Βούρινου. Η φωτογραφία περιλάμβανε ολόκληρη την λιθοσφαιρική τομή και αποτέλεσε μια πολύ σημαντική καταγραφή. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, κανείς δεν γνώριζε την ύπαρξη των τεκτονικών πλακών ή την ικανότητα τους να τοποθετούνται πάνω σε ηπείρους! Η φωτογραφία αυτή τράβηξε την προσοχή μιας ολόκληρης γενιάς επιστημόνων, που διαμόρφωσαν την θεωρία των Τεκτονικών Πλακών τη δεκαετία του 1960.

 

Στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας εντοπίζονται πετρώματα που προήλθαν από τον μανδύα της γης, από θαλάμους και φλέβες μάγματος που τροφοδοτούσαν μια ολόκληρη σειρά υποθαλάσσιων ηφαιστείων, με λάβα. Ο Βούρινος αποτελεί το ανατολικό όριο των μανδυακών αυτών πετρωμάτων καθώς αναπτύσσονται προς δυτικά, στην οροσειρά της Πίνδου.

 

Lithosphere

The Lithosphere of the Earth is its outermost layer and comprises the section that includes tectonic plates. It extends from the Earth’s surface, downward through the crust, and into the upper part of the Earths’ mantle. The mountains and hills surrounding us come from the Lithosphere.

 

When parts of these lithospheric plates within the oceans are tectonically emplaced onto continental margins, they are given the name “ophiolites,” from the ancient Greek word for “snake.”

 

In 1938, Jan Brunn took a historic photograph through the Vourinos Ophiolite that includes an entire lithospheric section: at that time, no one was aware of the existence of tectonic plates or their ability to become positioned onto continents!  His photograph attracted the attention of the generation of scientists that formulated plate tectonic theory in the 1960’s.

 

The area of Western Macedonia contains rocks that came from the Earth’s mantle (within Vourinos to the East), and from the magma chambers and feeding dikes that once supplied a range of undersea volcanoes with lava.

 

 

Ο Μανδύας της Γης

 

Κάτω από έναν θαλάσσιο πυθμένα σαν αυτό της Τηθύος, βρίσκεται ο μανδύας της Γης, σε ένα βάθος μόλις 5 χλμ. Μια απόσταση που μπορεί να περπατήσει κανείς με άνεση σε μία ώρα. Κι όμως, η θερμότητα και η πίεση της Γης σε αυτό το βάθος εμποδίζουν τον άνθρωπο να παρατηρήσει άμεσα τον μανδύα. Στην Ελλάδα υπάρχουν διασκορπισμένα τμήματα του μανδύα της γης, τα οποία προήλθαν από βάθος μέχρι και 100 χλμ. Αυτά, όταν συνδυαστούν με πετρώματα από τους θαλάμους μάγματος και λάβες του φλοιού της γης, ορίζουν μια πολυσύνθετη ομάδα πετρωμάτων , τους “οφιόλιθους.”.

 

Οι οφιόλιθοι αρχικά αποτελούσαν το υπόβαθρο του ωκεανού, μία ακολουθία πετρωμάτων, αποτελούμενη από τα πρώτα ιζήματα που αποτέθηκαν στον πυθμένα του ωκεανού, τα υποθαλάσσια ηφαίστεια και τους θύλακες μάγματος, μέχρι τα πετρώματα από τον μανδύα της γης σε μεγάλα βάθη. Στην Ελλάδα σήμερα, οι οφιόλιθοι βρίσκονται τοποθετημένοι στις ηπείρους, από τις αργές κινήσεις των τεκτονικών πλακών.

 

Ο Βούρινος αποτελείται από τα μανδυακά πετρώματα που σχηματίστηκαν σε συνθήκες υψηλής πίεσης και θερμοκρασίας, κατάλληλες για τη δημιουργία των κοιτασμάτων χρωμίτη.

 

The earth’s mantle

Beneath the seafloor, the earth’s mantle is found as shallow as five kilometers depth. Five kilometers – an easy distance to walk in an hour. Yet the heat and pressure of the earth at this depth prevent man from ever being able to observe the mantle directly. Throughout Greece are scattered pieces of the earth’s mantle that originated at depths of up to 100 km within the earth. These, when associated with rocks from magma chambers and lavas of the earth’s crust, define a complex group of rocks known as “ophiolites.” Ophiolites originate as oceanic substratum, a compete section extending from the sediments that settled on the ocean floor, downward into submarine volcanoes and their magma chambers, and into the depths of the Earth’s mantle. In Greece today, ophiolites are found emplaced by the slow but stubborn movements of tectonic plates.

Vourinos mountain consists of the mantle rocks formed under high pressure and temperature conditions, suitable for the creation of chromite ore.

 

**από ΕΚΘΕΣΗ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΟΥΡΣΟΥΜΙΑ ΒΥΡΙΝΟΥ (79)